AOW en samenwonen: wat betekent het voor uw uitkering?

Of samenwonen gevolgen heeft voor uw AOW hangt af van de manier waarop u woont en een huishouden voert. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) kijkt naar de dagelijkse werkelijkheid: wie woont waar, welke ruimtes worden gedeeld en wie draagt op welke manier bij aan het huishouden? Alleen op hetzelfde adres staan ingeschreven is dus niet altijd beslissend.

De korte uitleg: twee AOW-bedragen

AOW is het basispensioen van de overheid. Voor de hoogte maakt de AOW onderscheid tussen een gehuwdenpensioen en een ongehuwdenpensioen. Wie volgens de AOW alleen woont, krijgt in beginsel het ongehuwdenpensioen. Wie getrouwd is, een geregistreerd partner heeft of volgens de regels een gezamenlijke huishouding voert, valt meestal onder het gehuwdenpensioen.

Volgens de SVB is het gehuwdenpensioen 50% en het ongehuwdenpensioen 70% van het netto minimumloon. Dat verschil betekent niet automatisch dat uw volledige maandbedrag precies in dezelfde verhouding verandert: loonheffingskorting, de bijdrage voor de Zorgverzekeringswet en uw AOW-opbouw beïnvloeden het bedrag dat u werkelijk ontvangt.

Snelle keuzehulp: welke situatie lijkt op de uwe?

De tabel is een oriëntatie, geen persoonlijke beslissing. Bij een aanvraag of wijziging beoordeelt de SVB uw feiten. De actuele SVB-keuzehulp voor uw woonsituatie is daarom leidend.

Wanneer is er sprake van een gezamenlijke huishouding?

Een gezamenlijke huishouding betekent hier dat twee meerderjarige personen hun leven en huishouden in relevante mate delen. De SVB noemt twee hoofdpunten: de personen wonen bij elkaar en zij dragen allebei regelmatig en in enige omvang bij aan het huishouden.

Een bijdrage kan financieel zijn, bijvoorbeeld voor huur, boodschappen of andere gezamenlijke kosten. Het kan ook gaan om zorg en huishoudelijke taken, zoals schoonmaken, koken, boodschappen doen, administratie regelen of elkaar helpen bij ziekte. Af en toe mee-eten of een incidentele klus is volgens de SVB niet hetzelfde als een structurele bijdrage.

De SVB kijkt naar de feitelijke situatie. De inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP), de gemeentelijke registratie van woonadressen, is nuttig maar niet de enige toets. Twee mensen kunnen voor de AOW bij elkaar wonen, ook als zij niet op hetzelfde adres staan ingeschreven. Omgekeerd kan één adres meerdere zelfstandige woonruimtes bevatten. Een eigen ingang, keuken en badkamer kunnen erop wijzen dat iemand niet bij u woont voor de AOW.

Bij sommige combinaties is de beoordeling strenger of staat de gezamenlijke huishouding volgens de AOW vast. Dat geldt bijvoorbeeld wanneer twee personen eerder met elkaar getrouwd waren of al eerder samenwoonden, samen een kind hebben, een notarieel samenlevingscontract hebben of bij een andere regeling al als gezamenlijke huishouding geregistreerd staan.

Belangrijke uitzonderingen en lastige situaties

Een kind, vader of moeder in huis

Woont u als ongehuwde AOW-gerechtigde alleen met uw eigen kind, vader of moeder, dan noemt de SVB dit een situatie met ongehuwdenpensioen. Dat is anders dan samenwonen met een partner of met een vriend(in). Woont u met meerdere volwassenen, dan kan de uitkomst veranderen; laat dan de hele gezinssituatie beoordelen.

Een huurder, verhuurder of kostganger

Een kamer verhuren leidt niet automatisch tot het gehuwdenpensioen. De SVB noemt een huur- of verhuursituatie waarin u een deel van de woning huurt of verhuurt, of waarin u beiden huurt van iemand die niet op het adres woont. Een schriftelijk huurcontract én betaalbewijzen zijn daarbij belangrijk. Als u in werkelijkheid ook samen het huishouden voert en dat niet in het contract staat, kan de SVB toch tot een gehuwdenpensioen komen.

Maak een huurconstructie daarom niet alleen op papier. Bewaar de overeenkomst, bankafschriften en afspraken over welke ruimtes en kosten bij de huur horen. Bij twijfel is vooraf contact opnemen met de SVB verstandiger dan achteraf aantonen dat de relatie zakelijk was.

Getrouwd maar niet samenwonend

Getrouwd zijn betekent meestal dat u het gehuwdenpensioen krijgt, ook als u om praktische redenen tijdelijk op een ander adres woont. Een bijzondere situatie is duurzaam gescheiden leven: u of uw partner wil niet meer samenwonen, u leeft feitelijk alsof u niet getrouwd bent en die situatie blijft bestaan. De SVB beslist of aan de voorwaarden is voldaan. Meld dit dus niet als gewone verhuizing zonder de omstandigheden toe te lichten.

Een verpleeghuis of andere zorgsituatie

Woont u of uw partner in een verpleeghuis, dan kan onder voorwaarden een keuze bestaan tussen het gehuwdenpensioen en het ongehuwdenpensioen. De financieel gunstigste keuze is niet voor iedereen hetzelfde, omdat ook andere inkomsten meetellen. Vraag de SVB om een berekening of uitleg voordat u een keuze maakt.

Wat betekent dit in euro’s?

De SVB publiceert de bedragen halfjaarlijks. Volgens de officiële tabel voor bedragen vanaf 1 juli 2026 bedraagt een volledige AOW voor iemand die alleen woont € 1.662,16 bruto per maand. Met loonheffingskorting is dat in die tabel € 1.581,55 netto, vóór individuele verschillen in de rest van uw financiële situatie. Voor iemand die getrouwd is of samenwoont, is het bedrag € 1.139,39 bruto per persoon per maand en € 1.084,13 netto met loonheffingskorting.

Deze vergelijking geldt voor de volledige AOW en de omstandigheden die de SVB op de bedragenpagina vermeldt. De bedragen veranderen ieder halfjaar. Kijk daarom niet naar een oud overzicht of een bedrag uit een forum, maar naar de actuele AOW-bedragen van de SVB en naar uw eigen betalingsoverzicht in Mijn SVB.

Wat moet u doen als uw woonsituatie verandert?

1. Noteer de feitelijke datum. Schrijf op wanneer u en de andere persoon daadwerkelijk zijn gaan samenwonen, uit elkaar zijn gegaan of een huurrelatie zijn gestart.
2. Breng de dagelijkse situatie in kaart. Noteer wie de woning gebruikt, welke ruimtes gedeeld worden, wie boodschappen en vaste lasten betaalt en wie huishoudelijke of zorgtaken uitvoert.
3. Verzamel bewijsstukken. Denk aan een huurcontract, betaalbewijzen, afspraken over zelfstandige woonruimte en relevante correspondentie. Stuur alleen mee wat de SVB vraagt, maar zorg dat u het kunt onderbouwen.
4. Geef de wijziging door via Mijn SVB. Inloggen kan met DigiD met sms-controle of de DigiD-app. Lukt online melden niet, dan kunt u volgens de SVB ook een formulier gebruiken.
5. Controleer de nieuwe beslissing en betaling. Kijk naar de ingangsdatum, het soort pensioen, het bruto- en nettobedrag en de loonheffingskorting. Bewaar de beslissing.

Een verplichte wijziging moet u binnen 4 weken doorgeven als u in Nederland woont. Woont u buiten Nederland, dan geldt volgens de SVB een termijn van 6 weken. Te laat melden kan leiden tot een terugvordering of boete. Gebruik hiervoor de officiële pagina Een wijziging doorgeven aan de SVB.

Checklist voordat u contact opneemt met de SVB

• Ben ik getrouwd, geregistreerd partner of ongehuwd?
• Woont de andere persoon meestal in dezelfde woning en delen wij ruimtes?
• Betalen wij allebei regelmatig mee aan kosten of huishoudelijke taken?
• Is er een kind, ouder-kindrelatie, eerder huwelijk of eerder samenwonen?
• Is er een notarieel samenlevingscontract?
• Gaat het echt om huur of verhuur, met een schriftelijk contract en betaalbewijzen?
• Wonen er nog andere volwassenen op het adres?
• Wat is de datum waarop de situatie veranderde?

Veelgemaakte fouten

Alleen naar de inschrijving kijken

Een BRP-adres is geen volledige AOW-beoordeling. Wie feitelijk samenwoont maar niet staat ingeschreven, kan toch als samenwonend worden beoordeeld. Geef daarom de dagelijkse werkelijkheid door.

Denken dat alleen een liefdesrelatie telt

Ook twee vrienden, broers of zussen kunnen een gezamenlijke huishouding voeren wanneer zij regelmatig en in relevante omvang bijdragen aan het huishouden. De naam van de relatie is dus minder belangrijk dan wat er feitelijk gebeurt.

Vergeten dat andere regelingen anders kunnen werken

De AOW-beoordeling zegt niet automatisch wat er gebeurt met huurtoeslag, zorgtoeslag, gemeentelijke regelingen of aanvullend pensioen. Controleer die regelingen afzonderlijk bij de betreffende uitvoerder.

Wachten met melden

Een onzekere situatie is juist een reden om tijdig advies te vragen. U kunt de feiten uitleggen en documenten klaarzetten zonder zelf alvast een gunstige categorie te kiezen.

Samengevat

Samenwonen kan uw AOW verlagen van het ongehuwdenpensioen naar het gehuwdenpensioen, maar een huisgenoot betekent niet automatisch dat u een lager bedrag krijgt. De SVB beoordeelt de feitelijke woon- en huishoudsituatie, met speciale regels voor partners, familie, huurrelaties, meerdere volwassenen en duurzaam gescheiden leven. Meld iedere relevante verandering binnen de termijn, bewaar onderbouwing en gebruik de actuele informatie van de SVB. Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijke beslissing over uw recht; bij twijfel is de SVB de aangewezen instantie om uw concrete situatie te beoordelen.

Officiële bronnen

• Welke AOW bij uw situatie – SVB
• Wat is een gezamenlijke huishouding voor de AOW – SVB
• Bedragen AOW vanaf 1 juli 2026 – SVB
• Welke wijzigingen doorgeven – SVB

Gecontroleerd op 22 september 2026. Bedragen, termijnen en uitvoeringsregels kunnen wijzigen; controleer bij een persoonlijke aanvraag altijd de actuele SVB-informatie.