Box 3 draait in 2026 nog steeds om inkomen uit sparen en beleggen. De berekening is alleen minder eenvoudig dan “vermogen min vrijstelling × belastingtarief”. De Belastingdienst verdeelt uw vermogen eerst in banktegoeden, beleggingen en andere bezittingen, en schulden. Per categorie geldt een eigen fictief rendementspercentage. Daarna wordt rekening gehouden met het heffingsvrije vermogen en wordt over het berekende box 3-inkomen 36% belasting geheven.
Voor een bruikbare controle zijn vooral vier vragen belangrijk: hebt u de juiste waarden op 1 januari 2026 gebruikt, zijn uw bezittingen in de juiste categorie gezet, hebt u de schuldendrempel en het heffingsvrije vermogen goed toegepast, en is uw werkelijke rendement mogelijk lager dan de fictieve uitkomst? Als die vier punten kloppen, zit u doorgaans dicht bij de officiële berekening.
Onderstaande bedragen en percentages zijn gecontroleerd op 17 september 2026. Belangrijk daarbij: het percentage voor beleggingen en andere bezittingen staat vast. De percentages voor banktegoeden en schulden zijn voor de voorlopige aanslag 2026 nog voorlopig. De Belastingdienst stelt die begin 2027 definitief vast en gebruikt dan de definitieve percentages bij de definitieve aanslag.
| Onderdeel | 2026 | Status |
|---|---|---|
| Heffingsvrij vermogen zonder fiscale partner | € 59.357 | Vastgesteld |
| Heffingsvrij vermogen met fiscale partner | € 118.714 gezamenlijk | Vastgesteld |
| Rendement banktegoeden | 1,28% | Voorlopig |
| Rendement beleggingen en andere bezittingen | 6,00% | Vastgesteld |
| Rendement schulden | 2,70% | Voorlopig |
| Schuldendrempel zonder fiscale partner | € 3.800 | Vastgesteld |
| Schuldendrempel met fiscale partner | € 7.600 gezamenlijk | Vastgesteld |
| Belastingtarief over box 3-inkomen | 36% | Vastgesteld |
De actuele uitleg staat bij de Belastingdienst over de berekening van Box 3 in 2026. Het heffingsvrije vermogen is afzonderlijk bevestigd op de pagina Heffingsvrij vermogen.
De kwaliteit van de uitkomst staat of valt met de indeling. Spaargeld krijgt in de fictieve methode een veel lager rendementspercentage dan aandelen, crypto of een tweede woning. Een verkeerd ingedeeld bedrag kan daardoor direct een merkbaar verschil geven.
Hieronder vallen onder meer Nederlandse en buitenlandse bank- en spaarrekeningen, bepaalde premiedepots, het niet-vrijgestelde deel van groene spaartegoeden, een aandeel in het vermogen van een vereniging van eigenaars en geld op bepaalde derdenrekeningen. Voor de voorlopige aanslag 2026 rekent de Belastingdienst met 1,28%.
Hieronder vallen bijvoorbeeld aandelen, obligaties, andere effecten, crypto, een tweede woning, verhuurd vastgoed en overige onroerende zaken. Het fictieve rendement voor 2026 is 6,00%.
Niet iedere schuld is aftrekbaar in Box 3. Voor schulden die wel meetellen, mag alleen het deel boven de schuldendrempel worden gebruikt. De drempel is € 3.800 zonder fiscale partner en € 7.600 met fiscale partner. Voor de voorlopige aanslag 2026 gebruikt de Belastingdienst een schuldenpercentage van 2,70%.
Controlepunt: als uw eigen berekening sterk afwijkt van de voorlopige aanslag, kijk dan eerst naar de categorie-indeling en de schuldendrempel. Dat zijn twee veelvoorkomende oorzaken van verschil.
Neem de waarde van uw bezittingen en schulden op 1 januari 2026. Vermenigvuldig banktegoeden met 1,28% en beleggingen en andere bezittingen met 6,00%. Trek vervolgens het fictieve rendement op de aftrekbare schulden af.
De rendementsgrondslag is de waarde van uw bezittingen min uw aftrekbare schulden. Bij schulden trekt u dus eerst de schuldendrempel af.
Van de rendementsgrondslag trekt u € 59.357 af als u geen fiscale partner hebt. Met een fiscale partner is de gezamenlijke vrijstelling € 118.714. Wat overblijft heet de grondslag sparen en beleggen.
Deel de grondslag sparen en beleggen door de totale rendementsgrondslag. Daarmee krijgt u het percentage van uw fictieve rendement dat uiteindelijk als Box 3-inkomen meetelt.
Vermenigvuldig het fictieve rendement uit stap 1 met het percentage uit stap 4. Dit bedrag is het berekende Box 3-inkomen volgens de fictieve methode.
Over het Box 3-inkomen betaalt u in 2026 36% inkomstenbelasting.
Stel: u hebt geen fiscale partner, geen Box 3-schulden, € 100.000 spaargeld en € 80.000 aan beleggingen. De totale waarde op 1 januari 2026 is € 180.000.
| Berekening | Uitkomst |
|---|---|
| Spaargeld: € 100.000 × 1,28% | € 1.280 |
| Beleggingen: € 80.000 × 6,00% | € 4.800 |
| Totaal fictief rendement | € 6.080 |
| Rendementsgrondslag | € 180.000 |
| Grondslag na vrijstelling: € 180.000 − € 59.357 | € 120.643 |
| Belast aandeel: € 120.643 ÷ € 180.000 | ongeveer 67,02% |
| Box 3-inkomen: € 6.080 × 67,02% | ongeveer € 4.075 |
| Belasting: 36% × € 4.075 | ongeveer € 1.467 |
Dit voorbeeld is geschikt als controlemodel, niet als definitieve aanslag. De percentages voor banktegoeden en schulden zijn in september 2026 nog voorlopig en kunnen bij de definitieve aanslag wijzigen.
Een praktische controle hoeft niet op de euro nauwkeurig overeen te komen met een voorlopige aanslag. Een goede eigen berekening voldoet vooral aan deze signalen:
Komt uw uitkomst ongeveer overeen en kunt u ieder bedrag herleiden naar een bankoverzicht, portefeuilleoverzicht, WOZ-waarde of schuldopgave? Dan is de berekening bruikbaar als controle. Bij grote verschillen is het verstandiger eerst de invoergegevens te herzien dan direct aan te nemen dat de aanslag fout is.
De fictieve methode is niet altijd de uiteindelijk gunstigste methode. Door uitspraken van de Hoge Raad en de Wet tegenbewijsregeling Box 3 kan de Belastingdienst uitgaan van uw werkelijk rendement als dat lager is dan het fictieve rendement en u het werkelijk rendement doorgeeft.
Vanaf belastingjaar 2025 kan het werkelijk rendement in de aangifte inkomstenbelasting worden doorgegeven. Voor 2026 betekent dit dat u bij de aangifte over 2026 ook uw werkelijke rendement kunt opgeven. De Belastingdienst vergelijkt vervolgens de twee berekeningen en gebruikt het voor u voordeligste bedrag. De voorlopige aanslag 2026 kan nog niet met werkelijk rendement rekenen, omdat dat rendement pas na afloop van het jaar bekend is.
De officiële uitleg staat op Wat is mijn werkelijk rendement?.
Bij werkelijk rendement kijkt de Belastingdienst naar inkomsten én waardeveranderingen in het kalenderjaar. Ontvangen rente en dividend tellen mee, maar ook koerswinst of koersverlies op aandelen en crypto en waardeveranderingen van bijvoorbeeld een tweede woning.
Vanaf 2026 geldt daarnaast bij eigen gebruik van een tweede woning of andere onroerende zaak een bijtelling. U kunt daarvoor onder voorwaarden de economische huurwaarde gebruiken of kiezen voor een vast percentage van 5,06% van de WOZ-waarde, tijdsevenredig voor de dagen waarop de woning voor eigen gebruik beschikbaar is.
Dit is een essentieel verschil. Bij de fictieve methode wordt eerst rekening gehouden met het heffingsvrije vermogen. Bij de methode met werkelijk rendement bestaat die vrijstelling niet. De Belastingdienst kijkt naar het werkelijke rendement over uw totale Box 3-vermogen. Daardoor is “mijn werkelijke rente was lager dan 1,28%, dus werkelijk rendement is automatisch gunstiger” geen veilige conclusie.
De Belastingdienst bevestigt dit expliciet op de pagina Heffingsvrij vermogen.
Een vergelijking is vooral zinvol wanneer uw beleggingen in 2026 weinig rendement of verlies hebben opgeleverd, wanneer uw vastgoedwaarde is gedaald, of wanneer uw feitelijke inkomsten duidelijk achterblijven bij de fictieve percentages. Bij uitsluitend spaargeld is het voordeel minder vanzelfsprekend; de Belastingdienst merkt zelf op dat de kans dan relatief klein is dat werkelijk rendement lager uitvalt.
Verander van aanpak zodra de eenvoudige fictieve controle niet meer past bij uw situatie. Dat geldt bijvoorbeeld bij meerdere woningen, buitenlandse bezittingen, complexe schulden, grote tussentijdse waardeschommelingen of een fiscale partner waarbij de verdeling van de gezamenlijke Box 3-grondslag relevant is.
Met een fiscale partner verdubbelt in 2026 het gezamenlijke heffingsvrije vermogen naar € 118.714 en de gezamenlijke schuldendrempel naar € 7.600. Daarnaast mag de grondslag sparen en beleggen tussen fiscale partners worden verdeeld, zolang het totaal maar 100% is.
De beste verdeling hangt niet alleen van Box 3 af. Andere onderdelen van de aangifte kunnen ook invloed hebben. Gebruik daarom bij een substantiële gezamenlijke grondslag de aangiftesoftware of officiële berekening om verschillende verdelingen te vergelijken in plaats van alleen handmatig te optimaliseren.
De 36% geldt over het berekende Box 3-inkomen, niet over uw totale vermogen en ook niet rechtstreeks over het vermogen boven de vrijstelling.
De officiële methode berekent eerst het fictieve rendement over de vermogenscategorieën. Het heffingsvrije vermogen werkt vervolgens via de verhouding tussen de grondslag sparen en beleggen en de rendementsgrondslag.
Alleen het deel boven de schuldendrempel is aftrekbaar. Bovendien moet de schuld daadwerkelijk tot Box 3 behoren.
Voor 2026 staan het banktegoedenpercentage van 1,28% en het schuldenpercentage van 2,70% in september nog niet definitief vast. Begin 2027 worden ze vastgesteld. Het percentage van 6,00% voor beleggingen en andere bezittingen staat al wel vast.
Werkelijk rendement omvat meer dan ontvangen kasstromen. Waardeveranderingen tellen mee en het heffingsvrije vermogen geldt niet in die berekening. Een vergelijking op basis van alleen spaarrente of dividend kan daardoor misleidend zijn.
Een betrouwbare Box 3-berekening voor 2026 begint niet bij het belastingtarief, maar bij een correcte indeling van uw vermogen op 1 januari. Daarna volgt de fictieve rendementsberekening, de rendementsgrondslag, het heffingsvrije vermogen en pas uiteindelijk het tarief van 36%.
Voor een eerste controle zijn de cijfers van september 2026 duidelijk: € 59.357 heffingsvrij vermogen per persoon, 6,00% voor beleggingen en andere bezittingen, voorlopig 1,28% voor banktegoeden en voorlopig 2,70% voor schulden. De grootste beperking van een berekening die u nu maakt, is dat twee van die rendementspercentages pas begin 2027 definitief worden.
Heeft uw vermogen in 2026 in werkelijkheid weinig of negatief rendement opgeleverd, dan is een tweede berekening op basis van werkelijk rendement de logische vervolgstap. Niet omdat die methode automatisch gunstiger is, maar omdat de Belastingdienst bij de aangifte het laagste van het fictieve en het doorgegeven werkelijke rendement kan toepassen.
Bronnen gecontroleerd op 17 september 2026: Belastingdienst en Rijksoverheid. Voor uw uiteindelijke aanslag zijn de officiële aangiftegegevens en de definitief vastgestelde 2026-percentages leidend.
Praktische gids voor sportvissen in Noord-Holland in oktober 2026: open en gesloten soorten, VISpas, minimum- en maximummaten, meeneemlimieten, zoutwaterregels en natuurtoegang.
Praktische gids voor Amsterdamse markten in oktober 2026 met bevestigde data, tijden, adressen, entree, verkopersinfo, weerregels en ov-tips.
Bekijk welke gratis museum- en cultuurbezoeken in Amsterdam in oktober 2026 zijn bevestigd, wie toegang krijgt, wanneer je moet reserveren en wat niet gratis is.
Wat gebeurt er als uw werkelijk rendement in box 3 in 2026 lager is dan het fictieve rendement? Lees wat telt, wat u bewaart en wat nog onzeker is.
Werkt Mijn DUO niet? Ontdek of het probleem bij DUO, DigiD, uw browser of netwerk ligt en welke oplossing of alternatieve route het beste past.
Lukt inloggen op MijnOverheid niet? Controleer storingen, DigiD, browser, QR-code en Android-instellingen met deze actuele stappen.
Werkt Mijn Belastingdienst niet? Controleer storingen, DigiD en uw browser en volg vier praktische stappen om veilig weer toegang te krijgen.
DigiD op een nieuwe telefoon gebruiken? Lees hoe u de app activeert via uw oude toestel, ID-check, sms of brief en wat u doet bij problemen.
Werkt de DigiD QR-code niet? Controleer eerst zoom, browser en camera. Bekijk de officiële oplossingen voor Android, Chrome, Edge en veilig inloggen.
Lukt het activeren van de DigiD-app niet? Controleer toestel, sms, ID-check, NFC en foutmeldingen en kies daarna de juiste officiële herstelroute.
