Antibioticaresistentie neemt toe: wat de nieuwste cijfers betekenen (18 november 2026)

Laatst gecontroleerd: 18 november 2026, 21:06 CET (UTC+01:00).

Antibioticaresistentie neemt geleidelijk toe in Nederland, blijkt uit het vandaag gepubliceerde RIVM-bericht over NethMap One Health 2026. De resistentie is hier nog relatief laag vergeleken met andere landen, maar bij steeds meer bacteriën werken gangbare antibiotica minder goed. Ook de nieuwste Europese surveillancecijfers geven reden tot waakzaamheid: de EU ligt niet op koers voor de doelen rond resistente E. coli en Klebsiella pneumoniae. Dat kan behandelingen ingewikkelder maken, vooral bij ernstige infecties en voor kwetsbare patiënten.

Destaques
  • Resistentie betekent dat bacteriën ongevoelig worden voor een antibioticum; de bacterie, niet de patiënt, is resistent.
  • In Nederland nam in bloedisolaten van E. coli de resistentie tegen derde-generatiecefalosporinen toe van 6,6% in 2021 tot 9,2% in 2025.
  • In de EU lag de geschatte incidentie van bloedbaaninfecties door carbapenemresistente K. pneumoniae in 2025 72% hoger dan in 2019.
  • Antibiotica alleen gebruiken wanneer ze zijn voorgeschreven en hygiëne helpen verspreiding en onnodige selectiedruk te beperken.

Wat is antibioticaresistentie?

Antibioticaresistentie ontstaat wanneer bacteriën eigenschappen krijgen waardoor een antibioticum ze niet meer voldoende remt of doodt. De infectie kan daardoor langer duren en soms is een ander middel nodig. Resistentie maakt iemand niet automatisch ziek: bacteriën kunnen ook zonder klachten op of in het lichaam aanwezig zijn. Problemen ontstaan wanneer zulke bacteriën een infectie veroorzaken of zich verspreiden naar iemand die kwetsbaar is.

Antibiotica werken tegen bacteriën, niet tegen virussen. Ze helpen dus niet tegen bijvoorbeeld verkoudheid of griep. Gebruik zonder noodzaak kan wel bacteriën die toevallig resistent zijn een voordeel geven: gevoelige bacteriën verdwijnen eerder, terwijl resistente varianten ruimte krijgen om te overleven en zich te vermenigvuldigen.

Wat laten de nieuwste cijfers voor Nederland zien?

Het RIVM meldt op 18 november 2026 dat sommige bacteriën in Nederland geleidelijk vaker ongevoelig zijn voor antibiotica. In 2025 werd ongeveer evenveel antibiotica voorgeschreven door huisartsen, ziekenhuizen en verpleeghuizen als in 2024. Het gebruik verschilt wel tussen zorgsectoren en instellingen. In de veehouderij is het antibioticagebruik sinds 2009 sterk gedaald en de resistentie bij dieren bleef de afgelopen jaren stabiel, aldus het RIVM.

De ECDC-landentabel geeft voor Nederlandse bloedisolaten van E. coli een stijging in resistentie tegen derde-generatiecefalosporinen: 6,6% in 2021, oplopend tot 9,2% in 2025. Voor aminopenicillinen was dat 43,8% in 2025. Dit zijn percentages van onderzochte invasieve isolaten, onder meer uit bloed; ze beschrijven niet het aandeel van alle Nederlanders met een resistente bacterie en zijn niet zonder meer toepasbaar op iedere infectie. De Nederlandse cijfers blijven voor veel resistentiepatronen lager dan Europese gemiddelden, maar de trend vraagt aandacht.

Waarom worden bacteriën steeds moeilijker te bestrijden?

Bacteriën veranderen voortdurend. Sommige dragen van nature of door mutaties eigenschappen die bescherming bieden tegen een bepaald antibioticum. Resistentiegenen kunnen ook tussen bacteriën worden uitgewisseld. Wanneer antibiotica veel of onjuist worden gebruikt, neemt de selectiedruk toe: gevoelige bacteriën worden geremd, terwijl resistente bacteriën vaker overleven. De resistentie verspreidt zich vervolgens via contact tussen mensen, zorgomgevingen, dieren, voedsel of het milieu.

Dat is geen reden om noodzakelijke antibiotica te vermijden. Het gaat om passend gebruik: alleen als een arts ze voorschrijft, volgens de afgesproken dosis en duur. Deel restmedicatie niet en bewaar geen antibiotica voor een volgende keer. De arts kan op basis van klachten, onderzoek en soms een kweek afwegen welk middel waarschijnlijk werkt.

Wat is de impact van de Europese cijfers?

Volgens het ECDC bedroeg de geschatte EU-incidentie van bloedbaaninfecties door carbapenemresistente K. pneumoniae in 2025 3,75 per 100.000 inwoners. Dat is 72% hoger dan in het basisjaar 2019 en boven het EU-doel voor 2030. Voor bloedbaaninfecties door derde-generatiecefalosporineresistente E. coli was de schatting 12,13 per 100.000: 16,4% hoger dan in 2019. Het EU-doel was juist een daling. Tegelijkertijd was de MRSA-incidentie lager dan in 2019 en werd het Europese doel daarvoor bereikt. De ontwikkeling verschilt dus per bacterie en antibioticum.

Een hogere incidentie op EU-niveau voorspelt niet rechtstreeks wat er met één patiënt gebeurt. Wel betekent resistentie op populatieniveau dat artsen vaker rekening moeten houden met minder behandelopties en dat snelle laboratoriumdiagnostiek en infectiepreventie belangrijk blijven. De RIVM- en ECDC-gegevens zijn surveillancecijfers; zij tonen patronen, maar bepalen niet zelfstandig de behandeling van een individuele patiënt.

Hoe kunnen resistentie en verspreiding worden afgeremd?

Artsen en dierenartsen kunnen richtlijnen volgen en antibiotica zorgvuldig kiezen. Zorginstellingen kunnen infecties vroeg opsporen, hygiënemaatregelen toepassen en verspreiding voorkomen. Het RIVM wijst ook op beter zicht op patiëntengroepen die vaker resistente bacteriën bij zich dragen; dat kan helpen om bij ernstige infecties sneller een passende behandeling te vinden. Voor iedereen geldt: was de handen, volg hygiëneadviezen en gebruik voorgeschreven antibiotica precies zoals afgesproken.

De cijfers maken een verdere toename niet onvermijdelijk. De vooruitzichten hangen mede af van infectiepreventie, zorgvuldig antibioticagebruik en goede surveillance. Vooral de stijging bij bepaalde bacteriën vraagt om blijvende opvolging, terwijl de lagere Nederlandse niveaus ten opzichte van veel andere landen laten zien waarom preventie en verstandig gebruik ertoe doen.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Wordt een mens resistent tegen antibiotica?

Nee. Bacteriën kunnen resistent worden. Daardoor kan een antibioticum minder goed werken tegen een infectie die zij veroorzaken.

Helpen antibiotica tegen verkoudheid of griep?

Nee, die worden veroorzaakt door virussen. Antibiotica werken tegen bacteriën en zijn alleen zinvol bij bepaalde bacteriële infecties.

Wat kan ik zelf doen tegen antibioticaresistentie?

Gebruik antibiotica uitsluitend op voorschrift en volgens de instructies. Deel ze niet, gebruik geen restjes en volg de hygiëneadviezen.

Laat een reactie achter

PS5 Pro en GTA VI: is de upgrade het waard? Stand van zaken op 18 november 2026

PS5 Pro en GTA VI: is de upgrade het waard? Stand van zaken op 18 november 2026

De PS5 Pro kost € 899,99. Bekijk wat PSSR, GTA VI en QSSR op de gewone PS5 betekenen voor de upgrade en wanneer wachten verstandiger is.

Antibioticaresistentie: wat de nieuwste cijfers betekenen voor behandelingen | 18 november 2026

Het RIVM ziet in 2025 meer resistentie bij bepaalde bacteriën. Lees wat dat betekent voor antibiotica, zorg en wat u zelf kunt doen.

GTA 6 verschijnt vandaag: releasedetails voor PS5 en Xbox op een rij

GTA 6 verschijnt vandaag: releasedetails voor PS5 en Xbox op een rij

GTA 6 lanceert op 19 november 2026 om middernacht lokale tijd op PS5 en Xbox Series X|S. Dit weten we over pre-load, versies en pc.

Antibioticaresistentie neemt toe: wat de nieuwste cijfers betekenen (18 november 2026)

Het RIVM ziet in Nederland meer resistente bacteriën; ECDC-cijfers tonen dat Europa achterloopt op doelen. Lees hoe resistentie ontstaat en wat helpt.

PS5 Pro vs Xbox Series X: wat zeggen de specs en prestaties in 2026?

PS5 Pro en Xbox Series X vergeleken: GPU, opslag, PSSR, 4K en 120 fps. Ontdek welke console bij jouw games en tv past.

Staking streekvervoer: landelijke acties op 23 en 24 november, uitval nog onbekend

Staking streekvervoer: landelijke acties op 23 en 24 november, uitval nog onbekend

FNV en CNV kondigen stakingen in het streekvervoer aan op 23 en 24 november en vijf dagen in december. Bekijk de actuele stand, oorzaak en reisadviezen.

Wanneer kun je GTA 6 spelen? Releasedatum en platforms in 2026

GTA 6 verschijnt op 19 november 2026 voor PS5 en Xbox Series X|S. Lees hoe laat je kunt spelen, wat vooraf laden inhoudt en welke platforms bevestigd zijn.

Staking streekvervoer: reizigers krijgen zeven actiedagen vanaf 23 november

FNV en CNV kondigen stakingen in het streekvervoer aan op 23 en 24 november en vijf dagen in december. Bekijk de data en plan een alternatief.

Kabinetscrisis rond Yeşilgöz: wat de spanningen betekenen voor belasting en beleid — 16 november

Kabinetscrisis rond Yeşilgöz: wat de spanningen betekenen voor belasting en beleid — 16 november

D66, VVD en CDA praten verder over de toekomst van het kabinet. Dit zijn de mogelijke gevolgen voor het belastingplan, beleid en burgers.

Romelu Lukaku stopt bij Rode Duivels: 94 goals, 135 interlands en nieuw hoofdstuk – 16 november 2026

Romelu Lukaku stopt bij Rode Duivels: 94 goals, 135 interlands en nieuw hoofdstuk – 16 november 2026

Romelu Lukaku beëindigt na zestien jaar zijn interlandcarrière met 94 goals in 135 duels. Lees wat zijn afscheid betekent en hoe zijn clubloopbaan doorgaat.