Informatie gecontroleerd op 6 november 2026 om 13.10 uur, Belgische tijd (CET, UTC+01:00).
Wie in België een nalatenschap erft, hoeft die niet zomaar te aanvaarden. Er zijn drie keuzes: zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerpen. De gevolgen verschillen sterk: bij een zuivere aanvaarding kunnen schulden zwaarder wegen dan de bezittingen, terwijl een aanvaarding onder voorrecht bescherming biedt binnen de wettelijke procedure.
Voor erfgenamen die nog niet weten wat de overledene precies bezat of verschuldigd was, is vooral voorzichtigheid belangrijk. Bepaalde handelingen kunnen als een stilzwijgende aanvaarding gelden. Een notaris kan helpen de situatie te onderzoeken voordat een keuze wordt vastgelegd.
Destaques
- Zuiver aanvaarden kan betekenen dat je met eigen middelen moet bijdragen als de schulden groter zijn dan de nalatenschap.
- Bij aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving is je aansprakelijkheid voor de schulden in beginsel beperkt tot de waarde van de geërfde activa.
- Verwerpen gebeurt via een verklaring bij de notaris en betekent dat je in principe niets uit de nalatenschap ontvangt.
- De termijn voor de fiscale aangifte staat los van de tijd om een erfkeuze te maken.
Welke drie keuzes heeft een erfgenaam in België?
1. Zuiver aanvaarden
Wie zuiver aanvaardt, verkrijgt zijn of haar aandeel in de nalatenschap en staat ook in voor de schulden. Blijkt later dat de schulden groter zijn dan de bezittingen, dan kan de erfgenaam voor zijn of haar aandeel moeten bijleggen. Dat risico bestaat ook als de schuld bij de keuze nog onbekend was.
Een zuivere aanvaarding kan uitdrukkelijk gebeuren, maar ook stilzwijgend. De Belgische notarissen waarschuwen bijvoorbeeld voor het leeghalen van de woning of het betalen van bepaalde facturen. Of een concrete handeling als aanvaarding geldt, hangt af van de omstandigheden. Verkoop daarom geen goederen en gebruik bijvoorbeeld de auto van de overledene niet voordat je advies hebt gevraagd.
2. Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving
Deze mogelijkheid is vooral relevant als er bezittingen lijken te zijn, maar de schulden nog onzeker zijn. Je legt de keuze vast bij een notaris. Er wordt een boedelbeschrijving opgemaakt: een formele inventaris van de bezittingen en schulden. De nalatenschap wordt vervolgens volgens de geldende regels afgewikkeld.
Het voordeel is dat je voor de schulden van de nalatenschap in beginsel niet meer moet betalen dan de waarde van de geërfde activa. Is er na betaling van de schulden niets over, dan ontvang je mogelijk niets. De procedure brengt wel kosten en administratie mee; vraag de notaris vooraf om een raming en uitleg over je verplichtingen.
3. De nalatenschap verwerpen
Als je verwerpt, ontvang je in principe geen goederen uit de nalatenschap en hoef je de schulden van de overledene als erfgenaam niet te betalen. Je kan niet enkel de schulden weigeren en de waardevolle bezittingen behouden. De verklaring gebeurt bij een notaris, die ze inschrijft in het Centraal Erfrechtregister.
De keuze heeft gevolgen voor wie na jou tot de erfenis kan komen. Zo kunnen kinderen in bepaalde gevallen in de plaats van een verwerpende ouder erven. Heb je minderjarige kinderen, bespreek dat meteen met de notaris: voor een beslissing in hun naam kan een machtiging van de vrederechter nodig zijn. Zie ook de praktische uitleg van Notaris.be.
Hoe weet je of er schulden in de erfenis zitten?
Maak zo snel mogelijk een overzicht van wat bekend is, zonder goederen toe te eigenen. Verzamel bijvoorbeeld bankdocumenten, belastingbrieven, leningsovereenkomsten, openstaande facturen en informatie over vastgoed. Denk ook aan eventuele borgstellingen of een onderneming: de gevolgen daarvan zijn niet altijd meteen zichtbaar.
Bezorg de documenten aan de notaris en vermeld wat je niet weet. Een positief banksaldo alleen bewijst niet dat de volledige nalatenschap schuldenvrij is. Als belangrijke informatie ontbreekt, kan aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving een te bespreken optie zijn. Zijn de schulden duidelijk groter dan de bezittingen, dan kan verwerping aangewezen zijn.
Vraag ook hoe dringende kosten moeten worden behandeld. Begrafeniskosten en andere facturen kunnen snel opduiken, maar de gevolgen van een betaling hangen af van de situatie. Bespreek de betaling vooraf met de notaris en bewaar de bewijsstukken.
Hoeveel tijd heb je om een nalatenschap te verwerpen?
Volgens Notaris.be bedraagt de algemene verjaringstermijn voor de erfkeuze in theorie dertig jaar vanaf het overlijden. Dat betekent niet dat je in de praktijk zo lang kan wachten: schuldeisers kunnen na een eerste periode aandringen op een keuze en ondertussen kunnen andere verplichtingen spelen. Bovendien kan een eerdere stilzwijgende aanvaarding je mogelijkheden beperken.
De fiscale aangifte heeft een eigen termijn. Voor een Vlaamse aangifte geldt doorgaans vier maanden als het overlijden in België plaatsvond, vijf maanden bij een overlijden elders in de Europese Economische Ruimte en zes maanden buiten de EER. De exacte einddatum en eventuele mogelijkheid tot uitstel vind je bij de Vlaamse Belastingdienst. Vraag tijdig advies over wie aangifteplichtig is en welk gewest bevoegd is.
Wat kost een erfenis verwerpen of aanvaarden?
De kosten hangen af van het dossier en de nodige akten. Een inventaris of volmacht kan de prijs verhogen. Een kleine of deficitaire nalatenschap kan onder voorwaarden kosteloos worden verworpen. Omdat drempels en bijkomende kosten kunnen wijzigen, laat je de toepasselijke voorwaarden en een concrete kostenraming best door de notaris bevestigen.
Erfbelasting is een afzonderlijke kwestie. De regels verschillen naargelang het bevoegde gewest en de persoonlijke situatie. Ga er bij een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving niet automatisch van uit dat er geen belasting verschuldigd kan zijn: bespreek de aangifte en eventuele belasting met de notaris of belastingdienst.
Veelgestelde vragen
Kan ik na een zuivere aanvaarding nog verwerpen?
In principe niet. Ook een stilzwijgende aanvaarding kan die latere keuze verhinderen. Vraag bij twijfel advies voordat je over goederen beschikt.
Kan elke erfgenaam een andere keuze maken?
Ja. Erfgenamen maken in beginsel elk hun eigen keuze. De gevolgen voor andere betrokkenen, onder wie kinderen van een verwerpende erfgenaam, moeten wel afzonderlijk worden bekeken.
Moet ik voor verwerping naar een notaris?
Ja. De verklaring van verwerping wordt bij een notaris afgelegd en geregistreerd. Vraag tegelijk naar de kosten en de gevolgen voor volgende erfgenamen.