Pensioenverhoging in 2027: zo werkt indexatie bij een fonds | Stand 9 nov. 2026

Stand van informatie: 9 November 2026, 10:33:37 CET (Amsterdam, UTC+01:00; 09:33:37 UTC).

Een pensioenverhoging in 2027 is niet landelijk geregeld en dus niet voor ieder pensioenfonds hetzelfde. Of een fonds een lopend pensioen of opgebouwde aanspraak verhoogt, hangt onder meer af van de financiële ruimte, het eigen indexatiebeleid en de vraag of het fonds in 2027 nog onder de oude regels valt of al overstapt naar de Wet toekomst pensioenen. Een algemeen percentage voor alle BPF’en bestaat niet.

Dat onderscheid wordt in 2027 extra belangrijk: de overgang naar het nieuwe stelsel verloopt per fonds. DNB meldde dat op 30 september 2026 42 pensioenfondsen waren ingevaren en verwachtte dat rond twee derde van de fondsen en APF-kringen per 1 januari 2027 zou zijn overgestapt. Andere fondsen mikken juist op een latere datum. Deze planning voorspelt geen verhoging; ze bepaalt wel welk mechanisme voor deelnemers geldt.

Belangrijkste punten

• Indexatie is een voorwaardelijke verhoging van pensioen om prijzen of lonen te volgen; een fonds hoeft de inflatie niet automatisch te vergoeden.
• Onder de gebruikelijke oude regels is indexatie pas mogelijk vanaf een beleidsdekkingsgraad van 110%, maar ook dan beslist het fondsbestuur of er genoeg ruimte is.
• Een fonds dat het transitie-FTK toepast kan onder voorwaarden een drempel van 105% gebruiken; een hogere fondsspecifieke invaardekkingsgraad kan de echte grens verhogen.
• Na de overstap beweegt het pensioen meer mee met beleggingsresultaten en afspraken over reserves. Het kan eerder stijgen, maar ook dalen.

Wat betekent indexatie bij een pensioenfonds?

Indexatie is een verhoging van een pensioen dat al is opgebouwd of al wordt uitgekeerd. Het doel is vaak om de koopkracht gedeeltelijk te beschermen tegen prijsstijgingen, of om een pensioen mee te laten bewegen met loonontwikkeling. Het fondsreglement en de pensioenregeling bepalen welke maatstaf het fonds gebruikt, over welke periode het meet en op welke datum een verhoging ingaat. Indexatie is meestal een voorwaardelijke ambitie, geen garantie dat het pensioen elk jaar evenveel stijgt als de inflatie.

Een verhoging van aanvullend pensioen via een fonds staat los van de AOW. Ook kan de verhoging gelden voor gepensioneerden én voor mensen die nog pensioen opbouwen, terwijl de gevolgen per groep verschillen. Het bestuur moet daarom niet alleen naar één percentage kijken, maar ook naar de betaalbaarheid en de verdeling tussen deelnemersgroepen.

Welke rol speelt de dekkingsgraad bij indexatie?

In het oude financieel toetsingskader (FTK) vergelijkt de dekkingsgraad het vermogen van een fonds met de waarde van de pensioenen die het fonds naar verwachting moet betalen. Een dekkingsgraad van 100% betekent grofweg één euro vermogen voor iedere euro aan berekende verplichtingen. De beleidsdekkingsgraad is het gemiddelde van de maandelijkse dekkingsgraden over de afgelopen twaalf maanden.

Volgens de gebruikelijke wettelijke drempel kan een fonds indexeren vanaf een beleidsdekkingsgraad van 110%. Dat is een toegangseis, geen automatische verhoging. Het fonds moet ook binnen de eigen regeling en wettelijke regels blijven, voldoende geld overhouden na de verhoging en de belangen van werkenden, voormalige deelnemers en gepensioneerden afwegen. Daardoor kan een fonds onder de drempel geen verhoging geven, maar kan een fonds boven de drempel nog steeds besluiten minder dan de inflatie te verhogen of helemaal niet te indexeren. De uitleg van De Nederlandsche Bank over dekkingsgraden beschrijft wanneer indexatie mogelijk is en waarom de financiële positie ertoe doet.

Waarom kan de drempel tijdens de overgang 105% zijn?

Een pensioenfonds dat verwacht de bestaande rechten mee te nemen naar het nieuwe stelsel kan onder voorwaarden gebruikmaken van het transitie-FTK. In dit tijdelijke kader is de wettelijke indexatiedrempel verlaagd van 110% naar 105% beleidsdekkingsgraad en vervalt de eis dat een verhoging ook op lange termijn volledig betaalbaar moet blijven. Dat geeft sommige fondsen meer ruimte om tijdens de overgang te verhogen.

De 105%-grens geldt niet automatisch voor elk fonds. Als de fondsspecifieke invaardekkingsgraad hoger ligt, geldt die hogere grens. Een bestuur kan bovendien een hogere drempel aanhouden om genoeg vermogen te behouden voor de overstap of om de uitkomsten voor verschillende generaties evenwichtig te houden. Het transitie-FTK staat ook niet gelijk aan een verplichting om te indexeren: het verruimt de mogelijkheid, maar het fonds moet nog altijd zelf een zorgvuldig besluit nemen. De officiële kaders voor het transitie-FTK beschrijven de uitzonderingen en aanvullende voorwaarden.

Wat verandert er als een fonds in 2027 overstapt?

Bij het nieuwe pensioenstelsel wordt de pensioeninleg duidelijker gekoppeld aan een persoonlijk pensioenvermogen. Beleggingsresultaten kunnen eerder doorwerken in het verwachte pensioen of de uitkering. Dat is iets anders dan de jaarlijkse indexatie onder het oude FTK: de uitkomst hangt af van rendement, de gekozen premieregeling en afspraken over bijvoorbeeld reserves en het spreiden van schommelingen. De uitkering kan daardoor in gunstige omstandigheden stijgen, maar een daling is niet uitgesloten. De Rijksoverheid legt uit dat pensioenen onder de nieuwe regels eerder omhoog kunnen gaan, maar ook omlaag kunnen gaan als de economie tegenzit.

Een overgang kan daarnaast een eenmalige verdeling van bestaand fondsvermogen of compensatie omvatten. Zo’n overgangseffect is niet hetzelfde als een jaarlijkse inflatiecorrectie. De afspraken staan in het transitieplan en de uitwerking van het pensioenfonds. Uiterlijk 1 januari 2028 moeten de regelingen over zijn; de overstapdatum verschilt per fonds. DNB meldde in oktober 2026 dat 42 fondsen op 30 september waren ingevaren. In een eerdere transitieraming verwachtte DNB dat ongeveer twee derde per 1 januari 2027 zou zijn overgestapt en dat circa 55 fondsen en APF-kringen daarna zouden volgen. Dat betekent dat in 2027 zowel FTK-indexatiebesluiten als aanpassingen in het nieuwe stelsel kunnen voorkomen. Zie de kwartaalcijfers van DNB en de transitieraming van september.

Wat kan een verhoging in euro’s betekenen?

Een eenvoudig rekenvoorbeeld laat het verschil zien. Stel dat een bruto maandpensioen €1.000 is en een fonds hypothetisch 2% indexeert. Dan wordt het bruto bedrag €1.020 per maand vanaf de ingangsdatum van die verhoging. Dit is alleen een voorbeeld, geen voorspelling voor 2027. Een fonds kan een andere indexatiemaatstaf, meetperiode of ingangsdatum gebruiken, en een pensioen in het nieuwe stelsel kan anders bewegen dan een vaste indexatie met een vooraf vastgesteld percentage.

De belangrijkste vervolgvraag voor 2027 is daarom niet alleen “hoeveel procent inflatie is er?”, maar ook: welke pensioenregels gelden op de beslisdatum, welk beleid gebruikt het fonds en is er na de verhoging voldoende vermogen voor de overgang? Een aankondiging over een eventuele verhoging moet die onderdelen toelichten. De uitkomst voor één fonds is niet zonder meer toepasbaar op een ander BPF.

Veelgestelde vragen

Gaat elk pensioenfonds het pensioen in 2027 verhogen?

Nee. Er is geen landelijke verhoging voor alle fondsen. De regels, financiële positie, overgangsdatum en bestuursbeslissing verschillen per fonds.

Betekent een beleidsdekkingsgraad van 110% dat mijn pensioen stijgt?

Nee. Vanaf 110% kan indexatie onder de gebruikelijke oude regels mogelijk worden, maar het fonds moet ook aan andere voorwaarden voldoen en besluit zelf of en hoeveel het verhoogt.

Is een overgangsverhoging hetzelfde als indexatie?

Nee. Een eventuele verdeling of compensatie bij het invaren is een overgangseffect. Indexatie is een periodieke verhoging binnen de regels van een pensioenregeling.