Wat is Diwali? Betekenis en viering van het lichtjesfeest op 8 november 2026

Gecontroleerd op 8 november 2026 om 14.28 uur Nederlandse tijd (CET, UTC+01:00).

Diwali, ook wel Divali of Deepavali genoemd, is het lichtjesfeest waarbij licht, hoop en de overwinning van het goede een belangrijke rol spelen. In 2026 valt de belangrijkste feestdag op zondag 8 november. Dat blijkt ook uit de feestdagenlijst van India Post.

Families steken lampjes aan, komen samen voor gebeden en feestmaaltijden en delen vaak zoetigheden. Het feest wordt ook in Nederland gevierd. De betekenis en gebruiken verschillen per familie, streek en geloof: Diwali heeft onder meer een plaats binnen het hindoeïsme, jaïnisme en sikhisme.

Destaques

• De belangrijkste dag van Diwali valt in 2026 op zondag 8 november.
• De naam Deepavali verwijst naar een rij lichtjes; kleine olielampjes heten diya's.
• Veel vieringen omvatten gebeden, versieringen, eten en bezoek aan familie en vrienden.
• De verhalen en rituelen verschillen per geloof en gemeenschap; er is niet één manier om Diwali te vieren.

Wat betekent Diwali en waarom heet het het lichtjesfeest?

Diwali is afgeleid van Deepavali, een woord dat verwijst naar een rij lichtjes. De kleine lampjes van aardewerk, diya's, zijn een herkenbaar symbool. Mensen zetten ze bijvoorbeeld bij deuren, ramen of op een huisaltaar. Hun licht staat vaak voor de overwinning van licht op duisternis en van kennis op onwetendheid.

Die symboliek krijgt niet overal precies dezelfde uitleg. Voor veel mensen is Diwali een religieuze gelegenheid om te bidden en stil te staan bij voorspoed en een nieuw begin. Tegelijk is het een sociaal feest waarop mensen elkaar bezoeken, eten delen en contact met familie en vrienden onderhouden. Ook wie minder religieus is, kan de gelegenheid op een eigen manier vieren.

Wanneer is Diwali in 2026 en waarom verandert de datum?

De hoofddag van Diwali valt in 2026 op zondag 8 november. Het feest is verbonden aan de hindoeïstische maankalender en de belangrijkste dag valt rond nieuwe maan. Daarom verschuift de datum op de kalender die in Nederland wordt gebruikt: Diwali valt meestal in oktober of november.

Het feest omvat vaak meerdere dagen, traditioneel ongeveer vijf. Welke dagen en rituelen centraal staan, verschilt per streek en traditie. Ook kunnen lokale kalenderberekeningen en familiegebruiken verschillen. Een datum voor de hoofddag betekent dus niet dat alle activiteiten overal op precies dezelfde dag plaatsvinden.

Hoe wordt Diwali gevierd?

Veel mensen bereiden zich voor door hun huis schoon te maken en te versieren. Bij de ingang kan een rangoli liggen: een decoratief patroon, bijvoorbeeld gemaakt met gekleurd poeder of rijst. Lampjes en andere verlichting maken huizen en ontmoetingsplekken feestelijk.

Voor veel hindoes hoort een puja, een gebedsritueel, bij Diwali. Daarbij kunnen zij thuis of in een tempel bidden en offers brengen. In veel families krijgt Lakshmi, de godin die met voorspoed wordt verbonden, bijzondere aandacht. De precieze invulling hangt af van de traditie en van wat een familie belangrijk vindt.

Ook eten en gastvrijheid spelen een grote rol. Mensen maken of kopen zoetigheden, delen maaltijden en geven soms cadeaus. Nieuwe of feestelijke kleding kan deel uitmaken van de viering. In sommige gemeenschappen hoort vuurwerk erbij, maar lang niet iedereen gebruikt het. Gezamenlijk eten of een lampje aansteken kan voor een familie net zo goed centraal staan.

Wie voor het eerst bij een viering wordt uitgenodigd, kan de gastheer of gastvrouw vragen wat passend is. Een vriendelijke wens als ‘Fijne Diwali’ is een eenvoudige manier om mee te leven. Houd er rekening mee dat sommige onderdelen een religieuze betekenis hebben; kijk en vraag als je niet weet hoe je kunt deelnemen.

Welke verhalen horen bij Diwali?

In veel Noord-Indiase hindoeïstische tradities wordt Diwali verbonden met de terugkeer van Rama, Sita en Lakshmana na een lange ballingschap. Het verhaal over hun thuiskomst en de overwinning op het kwaad sluit aan bij de symboliek van de lampjes. In delen van Zuid-India staat juist Krishna's overwinning op de demon Narakasura centraal.

Voor jaïns markeert Diwali het bereiken van nirvana door Mahavira, een belangrijke geestelijke leraar. Voor sikhs valt de periode samen met Bandi Chhor Divas, dat onder meer de vrijlating van Guru Hargobind herdenkt. Deze tradities hebben een eigen geschiedenis en betekenis. Persbureau AP beschrijft de verschillende achtergronden en gebruiken.

Hoe kun je Diwali in Nederland beleven?

In Nederland vieren mensen Diwali thuis, in gebedshuizen en tijdens bijeenkomsten van verenigingen en andere organisatoren. Sommige openbare programma's combineren eten, muziek, dans en uitleg over de tradities. Zo geeft Visit Amstelveen een overzicht van Diwali-activiteiten in Amstelveen.

Wil je een bijeenkomst bezoeken, controleer dan vooraf bij de organisator de actuele datum, locatie, toegang en eventuele huisregels. Activiteiten kunnen vóór of na de belangrijkste feestdag plaatsvinden. Vraag bij een religieuze bijeenkomst zo nodig ook naar kledingvoorschriften en of bezoekers welkom zijn.

Thuis kun je de betekenis van het feest verkennen door samen een maaltijd te delen, een rangoli te maken of een lampje neer te zetten. Gebruik een stabiele ondergrond als je een echte vlam kiest en laat die niet onbeheerd branden. Wie geen open vuur wil gebruiken, kan voor elektrische verlichting kiezen.

Veelgestelde vragen over Diwali

Is Diwali alleen een hindoeïstisch feest?

Nee. Diwali is belangrijk voor veel hindoes, maar wordt ook door onder anderen jaïns, sikhs en sommige boeddhisten op hun eigen manier herdacht of gevierd.

Hoe wens je iemand een fijne Diwali?

Je kunt eenvoudig ‘Fijne Diwali’ zeggen. Ook ‘Happy Diwali’ wordt veel gebruikt.

Moet je vuurwerk afsteken om Diwali te vieren?

Nee. Vuurwerk is voor sommige mensen onderdeel van het feest, maar anderen vieren met lampjes, gebed, eten en samenzijn.