Nabestaandenpensioen: wanneer heb je recht op partnerpensioen en hoe controleer je dit?

Wat krijgt je partner als jij overlijdt, en blijft die uitkering bestaan als je van baan verandert? Het antwoord staat niet automatisch vast omdat je getrouwd bent of pensioen opbouwt. In Nederland kunnen nabestaanden onder voorwaarden inkomsten ontvangen uit een pensioenregeling, een wettelijke uitkering of een afzonderlijke verzekering. Vooral bij samenwonen, uitdiensttreding en de overgang naar de nieuwe pensioenregels is het belangrijk om dit vooraf te controleren.

Deze praktische gids gaat over nabestaandenpensioen en partnerpensioen in Nederland, met de stand van zaken op 2 november 2026. Pensioenregelingen stappen op verschillende momenten over naar de nieuwe regels, uiterlijk op 1 januari 2028. Daarom moet je altijd controleren welke regels jouw pensioenuitvoerder op dit moment toepast.

Wat is nabestaandenpensioen precies?

Nabestaandenpensioen is een verzamelnaam voor pensioen dat na je overlijden bestemd is voor nabestaanden. Het gaat doorgaans om partnerpensioen voor een achterblijvende partner en wezenpensioen voor kinderen die aan de voorwaarden voldoen. Een pensioenfonds, verzekeraar of premiepensioeninstelling voert de regeling uit. Niet elke werkgever biedt dezelfde dekking, en sommige regelingen hebben geen nabestaandenpensioen.

Verwar dit niet met de Anw-nabestaandenuitkering. Dat is een afzonderlijke, wettelijke uitkering van de Sociale Verzekeringsbank (SVB), waarop alleen mensen die aan specifieke voorwaarden voldoen aanspraak kunnen maken. De Anw is geen automatisch onderdeel van je werknemerspensioen. Een particuliere overlijdensrisicoverzekering is weer een andere voorziening: die keert bij gedekte gebeurtenissen meestal een afgesproken bedrag uit volgens de polis.

Wanneer heeft je partner recht op partnerpensioen?

Dat hangt vooral af van vier zaken: of de overledene een pensioenregeling met partnerpensioen had, of de achterblijvende persoon volgens de toepasselijke regels als partner geldt, wanneer het overlijden plaatsvindt en of de verzekering of opgebouwde aanspraak op dat moment bestaat.

Als jullie getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben

Een huwelijk of geregistreerd partnerschap is in de regel rechtstreeks herkenbaar voor de pensioenuitvoerder. Maar dat alleen garandeert nog geen uitkering: er moet ook een toepasselijke partnerpensioenregeling of een eerder opgebouwd recht zijn. Controleer of de partnergegevens juist zijn geregistreerd en of de regeling iets uitkeert bij overlijden vóór of na pensionering.

Als jullie ongehuwd samenwonen

Bij samenwonen is extra aandacht nodig. Onder de nieuwe regels is het partnerbegrip voor pensioenregelingen meer gelijkgetrokken, maar je moet nog steeds kunnen voldoen aan de wettelijke en reglementaire voorwaarden. Denk aan een gezamenlijke huishouding, een samenlevingsverklaring of -overeenkomst, gezamenlijke woonlasten en de vereiste inschrijving op hetzelfde adres. Bij bepaalde vormen van bewijs achteraf speelt een periode van minimaal zes maanden op hetzelfde adres mee. De precieze beoordeling hangt van de situatie af.

Meld je partner tijdig aan bij het pensioenfonds of de verzekeraar als dat mogelijk is. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) adviseert dit nadrukkelijk: niet elke uitvoerder gebruikt dezelfde registratieprocedure, en het achteraf aantonen van een partnerrelatie kan ingewikkeld zijn. Een gezamenlijke woning of een samenlevingscontract bewijst bovendien niet zonder meer dat er in elke oude regeling dekking bestaat. Controleer altijd het geldende pensioenreglement.

Na een scheiding of bij een nieuwe partner

Een ex-partner kan recht hebben op bijzonder partnerpensioen dat tijdens een eerdere relatie is opgebouwd. Het precieze recht hangt onder meer af van de toenmalige regeling en eventuele afspraken bij de scheiding. Daardoor kan het bedrag voor een huidige partner anders uitvallen dan verwacht. Geef een scheiding of nieuwe relatie door en vraag de uitvoerder wie bij overlijden welke aanspraak heeft.

Waarom maakt overlijden vóór of na pensionering verschil?

Bij de nieuwe pensioenregelingen wordt het partnerpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum in beginsel op risicobasis geregeld. Dat betekent dat er een verzekering is zolang je onder de dekking valt; er ontstaat voor dit onderdeel niet automatisch een blijvende opgebouwde aanspraak door elk gewerkt jaar. De uitkering is een percentage van het pensioengevend salaris, met in het nieuwe stelsel een wettelijk maximum van 50%. Dat maximum is géén gegarandeerd uitkeringspercentage: de daadwerkelijke dekking kan lager zijn of ontbreken.

Bij overlijden ná de pensioendatum is het partnerpensioen gekoppeld aan wat is opgebouwd en de keuzes die bij pensionering zijn gemaakt. Ook oude, al opgebouwde partnerpensioenrechten kunnen van belang blijven. Controleer vóór pensionering of je voor een hoger eigen ouderdomspensioen partnerpensioen hebt uitgeruild, of juist pensioen hebt ingezet voor meer bescherming van de partner. Zulke keuzes zijn later niet altijd eenvoudig terug te draaien.

De Rijksoverheid licht de veranderingen in het nabestaandenpensioen toe. De uitvoerder bepaalt wanneer jouw regeling overgaat; volgens deze overheidsinformatie moeten de nieuwe regels uiterlijk 1 januari 2028 gelden.

Wat gebeurt er met partnerpensioen als je stopt met werken?

Dit is een veelvoorkomende valkuil. Als partnerpensioen op risicobasis is verzekerd en je stopt met deelnemen aan de pensioenregeling, kan de dekking na een tijdelijke uitloopperiode eindigen. Bij regelingen onder de nieuwe regels geldt doorgaans een uitloopdekking van drie of zes maanden na uitdiensttreding. Bij een WW- of Ziektewet-uitkering kunnen bijzondere regels voor voortzetting gelden. Een nieuwe baan betekent niet automatisch dat een vergelijkbare partnerdekking begint.

Na afloop van de automatische dekking kun je onder de daarvoor geldende voorwaarden soms kiezen voor vrijwillige voortzetting via de pensioenuitvoerder. Daarvoor wordt de premie bijvoorbeeld uit je opgebouwde pensioenvermogen betaald, waardoor je eigen toekomstige ouderdomspensioen lager kan uitvallen. Vraag vóór de uiterste reactiedatum schriftelijk wanneer de dekking eindigt, wat voortzetting kost en of je partner hiermee beschermd blijft. Eerder opgebouwd partnerpensioen uit een oudere regeling kan daarnaast afzonderlijk blijven bestaan.

De AFM beschrijft de risico's bij uitdiensttreding en vrijwillige voortzetting. Ook Mijnpensioenoverzicht.nl waarschuwt voor het ontbreken van dekking zonder actieve pensioenregeling.

Hoe controleer je jouw nabestaandenpensioen stap voor stap?

1. Open Mijnpensioenoverzicht.nl. Log in met je eigen DigiD. Hier vind je informatie over je pensioen bij verschillende uitvoerders en over wat je nabestaanden mogelijk ontvangen.
2. Kijk bij de gevolgen van overlijden. Volgens Wijzer in geldzaken kun je je levenssituatie invullen, naar ‘Als mijn situatie verandert’ gaan en vervolgens ‘Als ik overlijd’ kiezen. Controleer afzonderlijk wat er gebeurt bij overlijden tijdens het werk en als je werkloos bent.
3. Noteer de namen van alle pensioenuitvoerders. Kijk niet alleen naar je huidige werkgever: oudere werkgevers kunnen nog aanspraken hebben achtergelaten.
4. Open je persoonlijke pensioenportaal en het jaarlijkse UPO. Het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) is het jaarlijkse overzicht van je pensioenrechten en dekking. Controleer de geregistreerde partner, mogelijke uitkeringsbedragen, verzekerde periode en het verschil tussen overlijden vóór en ná pensionering.
5. Vraag een bevestiging als iets onduidelijk is. Vraag expliciet of er nu partnerpensioen is verzekerd, hoeveel het ongeveer is, of een ex-partner aanspraken heeft en wat er gebeurt bij stoppen met werken of een nieuwe baan.

Een berekend bedrag op een overzicht is geen definitieve toekenning voor iedere toekomstige situatie. Veranderingen in salaris, relatie, baan, pensioenregeling en gemaakte keuzes kunnen de uitkomst beïnvloeden. De AFM geeft een consumentencheck voor nabestaandenpensioen en Wijzer in geldzaken beschrijft de controle via Mijnpensioenoverzicht.nl.

Welke gegevens moet je vooraf verzamelen?

• Je huidige en eerdere werkgevers, plus de namen van de pensioenfondsen of verzekeraars.
• Je laatste UPO, recente pensioencommunicatie en eventueel het pensioenreglement.
• Je relatievorm en, indien relevant, een samenlevingscontract, samenlevingsverklaring of bewijs van een gezamenlijke huishouding.
• De datum waarop je uit dienst bent gegaan of waarop een nieuwe pensioenregeling is begonnen.
• Afspraken over bijzonder partnerpensioen na een scheiding en eventuele keuzes bij pensionering.
• Je maandelijkse vaste lasten en andere inkomsten om te bepalen of de voorziening voor je huishouden voldoende lijkt.

Bewaar alleen gegevens die nodig zijn voor de aanvraag of controle en deel gevoelige stukken via het beveiligde portaal van de uitvoerder.

Heb je naast partnerpensioen recht op een Anw-uitkering?

Misschien, maar de voorwaarden zijn duidelijk anders. De Algemene nabestaandenwet (Anw) is een inkomensafhankelijke overheidsregeling. Volgens de SVB kan een achterblijvende partner die nog geen AOW-leeftijd heeft bereikt in aanmerking komen als die zorgt voor een kind jonger dan 18 jaar dat bij hem of haar thuis woont, of als die ten minste 45% arbeidsongeschikt is. Daarnaast moet onder andere aan de eisen rond verzekering voor de Anw op de overlijdensdatum zijn voldaan. Bij een ex-partner gelden aanvullende voorwaarden. Een eigen inkomen kan de uitkering verlagen.

Je kunt dus wél partnerpensioen via een pensioenfonds hebben maar géén Anw ontvangen, of andersom mogelijk een Anw-recht hebben zonder partnerpensioen van een werkgever. De SVB beoordeelt de Anw afzonderlijk. Raadpleeg de actuele Anw-voorwaarden van de SVB en de officiële aanvraagprocedure. De SVB vermeldt bij die aanvraaginformatie als laatste controle 1 oktober 2026.

Waar moet je per situatie op letten?

Wat doe je wanneer je partner is overleden?

Het is verstandig om snel duidelijkheid te krijgen over alle mogelijke inkomensbronnen, zonder ervan uit te gaan dat elke betaling vanzelf start. Verzamel de namen van de pensioenuitvoerders, eerdere werkgevers, de overlijdensakte indien gevraagd en de eigen bankgegevens voor de aanvraag. Neem contact op met de betreffende pensioenuitvoerders en vraag naar partnerpensioen, eventuele wezenpensioenen, benodigde bewijsstukken, de ingangsdatum en de verwachte afhandeling. Gebruik je eigen account of de officiële nabestaandenprocedure; log niet in met de DigiD van de overledene.

Controleer afzonderlijk bij de SVB of een Anw-aanvraag nodig is. Doe ook navraag naar andere voorzieningen, zoals een overlijdensrisicoverzekering of een eventuele aanvullende dekking via de werkgever. Zijn er minderjarige kinderen, vraag dan of zij volgens het toepasselijke pensioenreglement in aanmerking komen voor wezenpensioen. Bij regelingen onder de nieuwe regels kan wezenpensioen doorgaans tot de 25-jarige leeftijd lopen; bij oudere regelingen kan de grens anders liggen.

Welke fouten kun je het beste vermijden?

• Alleen naar je eigen ouderdomspensioen kijken. Het bedrag dat jij op je pensioendatum krijgt, zegt weinig over de dekking voor je partner als je morgen overlijdt.
• Denken dat samenwonen vanzelf genoeg is. Controleer bewijsvoorwaarden en aanmelding bij de uitvoerder.
• Een oude UPO als actuele verzekeringsbevestiging gebruiken. Controleer de situatie opnieuw na baanwissel, werkloosheid en wijziging van de pensioenregeling.
• De Anw verwarren met het pensioenfonds. Beide kennen eigen voorwaarden, aanvraagroutes en uitkeringsberekeningen.
• Een dekking van 50% van het loon veronderstellen. Dit is in het nieuwe stelsel een bovengrens, geen standaardbedrag.
• Een ex-partner vergeten. Eerder opgebouwde rechten kunnen invloed hebben op wat een huidige partner ontvangt.

Korte checklist: is jouw partner financieel beschermd?

1. Je weet wie je pensioen uitvoert en hebt de actuele gegevens ingezien.
2. Je partner staat correct geregistreerd of je hebt schriftelijk gecontroleerd dat aan de partnerdefinitie wordt voldaan.
3. Je kent het verschil tussen de uitkering vóór en ná je pensioendatum.
4. Je weet wat een baanwissel, uitdiensttreding of werkloosheid met de dekking doet.
5. Je hebt rekening gehouden met eerdere partners, kinderen en afzonderlijke Anw-voorwaarden.
6. Je hebt de mogelijke netto-inkomsten afgezet tegen woonlasten en overige vaste uitgaven; als er een tekort is, onderzoek je passende aanvullende bescherming.

De kern is eenvoudig: recht op partnerpensioen moet blijken uit de toepasselijke pensioenregeling én jouw persoonlijke situatie. Begin bij Mijnpensioenoverzicht.nl, bevestig de details rechtstreeks bij de pensioenuitvoerder en controleer de Anw los daarvan. Juist wanneer je gaat samenwonen, stopt met werken of met pensioen gaat, kan een tijdige controle voorkomen dat je partner minder beschermd is dan je dacht.

Geraadpleegde officiële bronnen: Rijksoverheid: nieuwe regels nabestaandenpensioen; AFM: nabestaandenpensioen controleren; AFM: wijzigingen en uitloopdekking; Wijzer in geldzaken: overlijden; SVB: Anw-voorwaarden; Mijnpensioenoverzicht.nl. Persoonlijke aanspraken en bedragen kunnen alleen door de betrokken pensioenuitvoerder of de SVB definitief worden vastgesteld.