Wat doet ASML? Zo belangrijk is het bedrijf voor AI en smartphones

De nieuwste bedrijfsupdate is concreet: op 15 juli 2026 verhoogde ASML de verwachting voor de totale omzet in 2026 naar €43–45 miljard. Dat laat zien hoe sterk de chipvraag en de investeringen in productiecapaciteit op dat moment waren. Het zegt niet dat telefoons daardoor meteen sneller of goedkoper worden. ASML maakt namelijk geen chips of smartphones; het levert machines en technologie waarmee chipfabrikanten patronen op siliciumwafers aanbrengen. Dit artikel kijkt naar de stand van zaken per 3 oktober 2026. ASML heeft aangekondigd de resultaten over het derde kwartaal op 14 oktober te publiceren. De Q2-publicatie van ASML is daarom de recentste kwartaalupdate die hier is gebruikt.

Wat doet ASML precies?

ASML is een Nederlands technologiebedrijf uit Veldhoven en een belangrijke leverancier van lithografiesystemen voor de halfgeleiderindustrie. Een halfgeleider is een materiaal, meestal silicium, waarvan de elektrische eigenschappen gecontroleerd kunnen worden. Chipfabrikanten gebruiken dat materiaal om geïntegreerde schakelingen te maken: de chips in onder meer datacenters, telefoons, auto’s en netwerkapparatuur.

De kern van ASML’s werk is fotolithografie. Dat is een proces waarmee een chipfabrikant zeer kleine patronen op een dunne ronde siliciumschijf, een wafer, projecteert. Zo’n patroon kan later bijvoorbeeld deel worden van een transistor of een verbinding tussen onderdelen op de chip. ASML levert de lithografiemachine, de optische en lichtbronsystemen, software en ondersteuning. De wafer wordt uiteindelijk bij de chipfabrikant verwerkt; ASML assembleert niet de complete processor en verkoopt geen kant-en-klare telefoonchip.

Een chip ontstaat bovendien niet in één machinegang. Fabrikanten brengen patronen en materialen in veel processtappen aan, verwijderen materiaal, voegen lagen toe en controleren het resultaat. Lithografie is een terugkerende en uiterst nauwkeurige stap binnen die langere productie. ASML beschrijft de plek van lithografie in het fabricageproces in zijn uitleg over de stappen van chipproductie.

Hoe werkt lithografie in begrijpelijke stappen?

1. Een wafer krijgt een dunne laag lichtgevoelig materiaal, vaak fotoresist genoemd.
2. Een masker of reticle bevat het gewenste patroon. De lithografiemachine gebruikt licht om dat patroon via haar optiek op de wafer te projecteren.
3. Het licht verandert de belichte delen van de fotoresist. Na ontwikkeling blijven delen van het patroon zichtbaar.
4. Andere productiestappen etsen of bedekken geselecteerde gebieden. Daarna kan een volgende patroonlaag worden aangebracht.

De chipfabrikant herhaalt en combineert zulke stappen om verschillende structuren en verbindingen te maken. De afmetingen zijn zo klein dat trillingen, optische afwijkingen, stofdeeltjes en temperatuur zorgvuldig beheerst moeten worden. Dat verklaart waarom een lithografiesysteem niet zomaar een gewone projector is: het brengt patronen herhaaldelijk met extreme precisie aan op wafers die op hoge snelheid worden verwerkt.

Wat is het verschil tussen DUV en EUV?

ASML levert twee belangrijke families lithografiesystemen: DUV en EUV. DUV staat voor deep ultraviolet, oftewel diep ultraviolet. EUV betekent extreme ultraviolet. Beide gebruiken licht om patronen te projecteren, maar de golflengte van het licht en de benodigde optiek verschillen.

DUV-machines gebruiken onder meer licht met een golflengte van 193 nanometer. EUV-systemen gebruiken licht van 13,5 nanometer, een veel kortere golflengte. Daardoor kunnen chipfabrikanten de kleinste, meest ingewikkelde lagen van geavanceerde chips efficiënter maken. EUV-licht wordt in de machine opgewekt; ASML beschrijft een proces waarbij laserpulsen tin omzetten in een lichtgevende plasma. Omdat EUV-licht door lucht en gewone lenzen wordt geabsorbeerd, gebruiken EUV-systemen spiegels en werken ze onder vacuüm. De werking staat uitgebreider in ASML’s uitleg over licht en lasers in lithografie.

EUV vervangt DUV niet volledig. Chipfabrikanten gebruiken voor verschillende lagen en chiptypen verschillende technieken; veel patronen worden nog altijd met DUV aangebracht. ASML zegt zelf dat EUV en DUV nog jarenlang naast elkaar nodig zullen zijn. De EUV-technologie is volgens het bedrijf uniek in zijn commerciële lithografiesystemen, maar “ASML maakt de enige machines voor alle chips” zou onjuist zijn: chips bestaan uit vele typen onderdelen en productieprocessen, en niet elke chip vraagt om de meest geavanceerde EUV-laag. Zie ook het ASML-overzicht van EUV-lithografiesystemen.

Waarom is ASML belangrijk voor AI?

AI-toepassingen vragen veel rekenwerk. Datacenters gebruiken gespecialiseerde processors en grote hoeveelheden geheugen om modellen te trainen en antwoorden te genereren. Chipfabrikanten proberen zulke chips sneller, krachtiger en energiezuiniger te maken. Daarvoor zijn geavanceerde transistorstructuren en complexe verbindingen nodig. EUV-lithografie helpt om bepaalde kleine patronen op grote schaal te produceren.

Er is daarnaast een keten van onderdelen nodig. Een AI-accelerator is niet hetzelfde als één lithografiemachine: het chipontwerp, de productie, het geheugen, de verpakking en de servers spelen allemaal mee. High-bandwidth memory (HBM), geheugen dat data met hoge snelheid aan processors kan leveren, is bijvoorbeeld een belangrijk onderdeel van veel AI-systemen. De vraag naar zulke geavanceerde chips kan chipfabrikanten ertoe brengen productiecapaciteit uit te breiden; die investeringen kunnen op hun beurt vraag naar lithografiesystemen en diensten van ASML ondersteunen. ASML’s jaarverslag 2025 koppelt groei in geavanceerde logica en HBM aan AI-gerelateerde vraag en verwachtte hogere EUV-omzet in 2026. Dit is bedrijfsinformatie en verwachting, geen garantie dat elk AI-bedrijf of elk kwartaal dezelfde trend volgt. De relevante passage staat in ASML’s financiële toelichting over 2025.

En wat heeft ASML met smartphones te maken?

Een moderne smartphone bevat meerdere chips: bijvoorbeeld een centrale processor, grafische of AI-eenheid, modem, geheugen en chips voor beeldverwerking of stroombeheer. De meest geavanceerde processor kan met een productieproces worden gemaakt waarbij EUV-lithografie wordt gebruikt. Dat is één reden waarom ASML indirect belangrijk is voor smartphones: het helpt chipfabrikanten de fijnste patronen te produceren die in sommige moderne chips nodig zijn.

De relatie is indirect en verschilt per onderdeel. Niet elke chip in een telefoon wordt met EUV gemaakt; veel chips gebruiken oudere of andere productietechnieken. Ook bepaalt ASML niet zelfstandig welke telefoon wordt uitgebracht, hoeveel die kost of hoe lang de batterij meegaat. Daarvoor zijn onder meer chipontwerp, productiekeuzes van fabrikanten, software, energieverbruik, onderdelenprijzen en marktconcurrentie van invloed. De bruikbare conclusie is dus: ASML levert een belangrijk stuk van de productie-infrastructuur achter sommige geavanceerde smartphonechips, niet de volledige technologie in een smartphone.

Waarom kan één bedrijf zo’n grote rol spelen?

Een geavanceerd lithografiesysteem is een complex industrieel platform met lichtbronnen, precisieoptiek, bewegende wafertrappen, meetapparatuur, software en service. Het ontwikkelen en betrouwbaar laten werken van zulke systemen vraagt jarenlange engineering en samenwerking met toeleveranciers en chipfabrikanten. ASML rapporteerde in zijn jaarverslag over 2025 €32,7 miljard totale netto-omzet, en meldde dat de omzetgroei dat jaar werd ondersteund door vraag vanuit AI en investeringen in geavanceerde logica en geheugen. In juli 2026 verhoogde het bedrijf zijn verwachting voor de jaaromzet, wat het actuele belang van chipinvesteringen onderstreept. Dat financiële beeld kan echter veranderen door exportregels, klantbudgetten, geopolitieke ontwikkelingen, vertragingen bij fabrieken of een afkoeling van de vraag.

ASML is dus invloedrijk, maar niet de enige actor in de chipketen. Chipontwerpers bepalen welke chips nodig zijn, producenten investeren in fabrieken en processen, en leveranciers leveren onder meer materialen, meetapparatuur en onderdelen. Een bottleneck in één deel kan de planning van de hele keten beïnvloeden. Het belang van ASML komt vooral voort uit de gespecialiseerde rol van zijn lithografiesystemen en uit het feit dat vooruitgang in chips afhankelijk is van een brede groep bedrijven en technologieën.

Wat betekent dit voor een gewone gebruiker?

Als je een smartphone of AI-dienst gebruikt, merk je ASML meestal niet rechtstreeks. Je koopt geen ASML-machine en hoeft niet te weten welke golflengte een specifieke chip gebruikt om een telefoon te kiezen. De bedrijfsrol is vooral relevant om te begrijpen waarom de productie van geavanceerde chips technisch ingewikkeld is en waarom investeringen in AI en datacenters ook leveranciers van chipmachines kunnen raken.

De actuele update van juli 2026 geeft een indicatie van ASML’s eigen vooruitzicht: hogere verwachte omzet voor het jaar. Het is geen bewijs dat consumenten binnenkort goedkopere telefoons krijgen, dat AI-chips onbeperkt beschikbaar worden of dat ASML’s omzet elk jaar blijft stijgen. Voor de bedrijfsstatus na Q2 moet je de aangekondigde Q3-publicatie van 14 oktober raadplegen. Voor de blijvende basis geldt: ASML maakt lithografiesystemen; DUV en EUV brengen lichtpatronen aan op wafers; en die stap helpt chipmakers om chips voor onder meer AI-datacenters en smartphones te produceren.