Eigen risico 2026: hoeveel is het en wanneer betaal je het?

Hoeveel eigen risico moet je in 2026 betalen? Het verplichte eigen risico voor de basisverzekering is in 2026 € 385 per persoon per kalenderjaar voor verzekerden van 18 jaar en ouder. Dat bedrag is niet verhoogd ten opzichte van 2025. Je betaalt het alleen voor zorg uit het basispakket waarvoor het eigen risico geldt; bij zorg waarvoor een uitzondering bestaat, zoals een bezoek aan de huisarts, wordt je eigen risico niet aangesproken.

Hoe hoog is het eigen risico in 2026?

Het wettelijk verplichte eigen risico bedraagt in 2026 € 385. De Rijksoverheid bevestigt dat dit bedrag in 2026 gelijk blijft. Het eigen risico geldt per kalenderjaar en per volwassen verzekerde. Heb je in een jaar geen zorgkosten die onder het eigen risico vallen, dan betaal je ook geen eigen risico.

De officiële uitleg staat bij Rijksoverheid: wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg?. Voor de wijzigingen in het basispakket in 2026 bevestigt de overheid eveneens dat het verplichte eigen risico € 385 blijft; zie Rijksoverheid: veranderingen in het basispakket in 2026.

Voor welke zorg betaal je eigen risico?

Bij de meeste zorg uit de basisverzekering geldt het eigen risico. Denk bijvoorbeeld aan een behandeling door een medisch specialist, een ziekenhuisopname, spoedeisende hulp, ambulancevervoer, veel geneesmiddelen en verschillende vormen van paramedische zorg die vanuit het basispakket worden vergoed.

Een eenvoudig voorbeeld: je hebt nog niets van je eigen risico gebruikt en krijgt in 2026 een ziekenhuisrekening van € 600 die volledig onder de basisverzekering en het eigen risico valt. Dan betaal je de eerste € 385 zelf. Het resterende bedrag van € 215 wordt door de zorgverzekeraar vergoed, voor zover aan de polisvoorwaarden is voldaan. Daarna is je verplichte eigen risico voor dat kalenderjaar opgebruikt.

Heb je vrijwillig gekozen voor € 500 extra eigen risico, dan werkt het anders. In datzelfde voorbeeld van € 600 betaal je dan in beginsel de volledige € 600 zelf, omdat je totale eigen risico € 885 bedraagt en nog niet is verbruikt.

Welke zorg valt in 2026 niet onder het eigen risico?

Niet alle zorg uit het basispakket telt mee voor het eigen risico. Volgens de Rijksoverheid en het Zorginstituut Nederland zijn er belangrijke uitzonderingen. Voor deze zorg wordt het verplichte eigen risico niet aangesproken:

• huisartsenzorg en zorg op de huisartsenpost;
• verloskundige zorg en prenatale screening;
• kraamzorg;
• wijkverpleging;
• gecombineerde leefstijlinterventie (GLI);
• bepaalde ketenzorg, bijvoorbeeld bij diabetes type 2, COPD en cardiovasculair risicomanagement;
• nacontroles en bepaalde reiskosten bij orgaandonatie;
• stoppen-met-rokenprogramma's die vanuit het basispakket worden vergoed;
• het verkennend gesprek binnen de geneeskundige ggz.

Een actueel overzicht staat bij Zorginstituut Nederland: eigen risico in de Zorgverzekeringswet.

Betaal je eigen risico bij de huisarts?

Voor het consult bij de huisarts zelf niet. Ook een bezoek aan de huisartsenpost valt niet onder het eigen risico. Toch kan een bezoek aan de huisarts indirect tot kosten leiden die wél onder het eigen risico vallen. Laat de huisarts bijvoorbeeld bloedonderzoek uitvoeren via een laboratorium, schrijft de arts medicijnen voor of verwijst hij je naar een medisch specialist, dan kunnen die vervolgkosten wel meetellen.

Dat onderscheid is belangrijk. “De huisarts is gratis” betekent dus niet automatisch dat alles wat na een huisartsbezoek gebeurt buiten het eigen risico blijft. De Rijksoverheid licht dit toe op de pagina over huisartskosten.

Geldt het eigen risico voor kinderen?

Nee, voor kinderen jonger dan 18 jaar geldt geen verplicht eigen risico. Zodra iemand 18 wordt, gaat het eigen risico wel gelden voor zorg uit het basispakket waarvoor het van toepassing is. Vanaf die leeftijd moet de jongvolwassene ook premie voor de basisverzekering betalen.

Let er wel op dat niet alle zorg voor kinderen automatisch volledig wordt vergoed. De vraag of een behandeling in het basispakket zit, staat los van de vraag of een eigen risico geldt. Een vergoeding kan dus andere voorwaarden of beperkingen hebben.

Wat is er in 2026 veranderd rond het eigen risico?

De hoogte van € 385 is niet veranderd, maar er zijn wel inhoudelijke wijzigingen in het basispakket die invloed kunnen hebben op wanneer je eigen risico wordt aangesproken. Vanaf 2026 vallen meekijkconsulten en meedenkadviezen, waarbij een huisarts advies vraagt aan een specialist, niet meer onder het eigen risico. Ook het verkennend gesprek in de ggz is uitgezonderd.

Daarnaast wordt hulp bij stoppen met roken in 2026 maximaal drie keer per jaar vanuit het basispakket vergoed, afhankelijk van de voorwaarden. Voor een stoppen-met-rokenprogramma geldt geen eigen risico. De officiële wijzigingen zijn te vinden bij Rijksoverheid: basispakket 2026.

Is een vrijwillig hoger eigen risico verstandig?

Je kunt het verplichte bedrag vrijwillig verhogen met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Bij de maximale verhoging komt je totale eigen risico in 2026 uit op € 885. In ruil daarvoor geeft de zorgverzekeraar korting op de premie van de basisverzekering.

Of die keuze financieel gunstig uitpakt, hangt af van twee dingen: de premiekorting die jouw verzekeraar biedt en hoeveel zorgkosten je daadwerkelijk maakt die onder het eigen risico vallen. Een hoger eigen risico is daarom geen automatische besparing.

Stel dat een verzekeraar voor een hoger eigen risico € 180 korting per jaar biedt. Gebruik je vervolgens voor € 500 extra zorg die onder het vrijwillige deel valt, dan weegt die korting niet op tegen de extra kosten. Gebruik je geen zorg die onder het eigen risico valt, dan kan de premiekorting juist wel voordeel opleveren. De precieze premiekorting verschilt per verzekeraar en polis.

Welke vragen moet je jezelf stellen voordat je verhoogt?

• Verwacht je in 2026 ziekenhuiszorg, specialistische zorg, dure medicijnen of andere zorg die onder het eigen risico valt?
• Heb je voldoende spaargeld om onverwacht € 885 te betalen?
• Hoeveel premiekorting krijg je daadwerkelijk voor de verhoging?
• Heb je de afgelopen jaren regelmatig een groot deel van je eigen risico gebruikt?
• Zijn er geplande onderzoeken of behandelingen die waarschijnlijk in 2026 worden gedeclareerd?

Wie weinig financiële buffer heeft, moet vooral rekening houden met het slechtste scenario: niet alleen de lagere premie, maar ook de mogelijkheid dat het volledige gekozen eigen risico wordt aangesproken.

Wat is het verschil tussen eigen risico en eigen bijdrage?

Deze begrippen worden vaak door elkaar gehaald. Het eigen risico is het bedrag dat je bij veel zorg uit de basisverzekering eerst zelf betaalt. Een eigen bijdrage is een bedrag of percentage dat je voor bepaalde zorg altijd zelf moet betalen, bijvoorbeeld bij sommige hulpmiddelen, geneesmiddelen of kraamzorg.

Bij sommige zorg kunnen beide van toepassing zijn. Volgens de Rijksoverheid wordt dan eerst de wettelijke eigen bijdrage toegepast; het resterende verzekerde bedrag kan vervolgens onder het eigen risico vallen. In 2026 blijft de maximale wettelijke eigen bijdrage voor geneesmiddelen € 250 per jaar. Zie voor de officiële uitleg Rijksoverheid: verschil tussen eigen bijdrage en eigen risico.

Kun je het eigen risico in termijnen betalen?

Veel zorgverzekeraars bieden een betalingsregeling of de mogelijkheid om het verplichte eigen risico gespreid te betalen. De precieze voorwaarden verschillen per verzekeraar. Verwacht je dat € 385 in één keer lastig is, informeer dan tijdig bij je verzekeraar welke regeling beschikbaar is.

Heb je een laag inkomen, dan kan zorgtoeslag helpen bij de totale kosten van de zorgverzekering. De zorgtoeslag is geen aparte terugbetaling van een specifieke ziekenhuisrekening, maar in de berekening van de toeslag wordt rekening gehouden met de kosten van de zorgverzekering, waaronder het eigen risico.

Hoe controleer je vooraf wat je zelf moet betalen?

Voor je een niet-spoedeisende behandeling laat uitvoeren, kun je drie dingen controleren. Kijk eerst of de zorg in het basispakket valt. Controleer vervolgens of voor die zorg het eigen risico geldt. Kijk ten slotte hoeveel eigen risico je dit kalenderjaar al hebt gebruikt en of je een vrijwillige verhoging hebt gekozen.

Controleer daarnaast of de zorgaanbieder gecontracteerd is als je polis daar beperkingen aan stelt. Niet-gecontracteerde zorg en kosten die helemaal niet verzekerd zijn, zijn iets anders dan het eigen risico: zulke bedragen kunnen voor eigen rekening komen zonder dat ze je eigen risico “opmaken”. Bij twijfel kun je je zorgverzekeraar vragen om vooraf aan te geven hoe een specifieke behandeling volgens jouw polis wordt vergoed.

Kort samengevat: wat moet je onthouden voor 2026?

Het verplichte eigen risico is in 2026 € 385 voor iedereen van 18 jaar en ouder. Je kunt dit vrijwillig verhogen tot maximaal € 885 totaal. Huisartsenzorg, verloskundige zorg, kraamzorg, wijkverpleging en enkele andere vormen van zorg zijn uitgezonderd. Een bezoek aan de spoedeisende hulp, een specialist of veel geneesmiddelen kan het eigen risico juist wel aanspreken.

De belangrijkste beslissing is daarom niet alleen “hoe hoog is het eigen risico?”, maar ook “hoe waarschijnlijk is het dat ik dit bedrag in 2026 moet betalen?”. Gebruik je weinig zorg en heb je voldoende financiële buffer, dan kan een vrijwillige verhoging premievoordeel opleveren. Verwacht je zorgkosten of wil je financiële verrassingen beperken, dan is het verstandig om het mogelijke eigen-risicobedrag mee te nemen in je jaarbudget en je polisvoorwaarden te controleren.